فتح ( مكه ) اسلام آوردند ، بر خانه‌هاى خود در مكه ، اختلاف نظرى شبيه اختلاف نظر در فتح زورمندانه يا صلح آميز مكه ميان علما ، وجود دارد . در مورد صلح آميز بودن ( فتح مكه ) پيش از اين سخن گفتيم ؛ درست‌ترين مطلبى كه مىتوان براى مالكيت خانه‌هاى مكه ( از سوى صاحبان آنها ) آورد ، منّت نهادن پيامبر صلى الله عليه و آله بر مردم مكه و عدم تقسيم آنها ( به عنوان غنايم جنگى ) است . در شرح مسلم ، علت اين تصور كه مكه به روش صلح آميز فتح شده ، ذكر گرديده است . در آنجا مىخوانيم : در واقع امر بر مردم مشتبه شد ؛ چرا كه آن حضرت ، اموال مردم را مباح ندانست و ميان پيروزمندان جنگ ، تقسيم نكرد و وقتى شافعى چنين ديده و برخورد پيامبر صلى الله عليه و آله را خلاف قاعده دانسته ، چنين برداشت كرده كه مكه از راه صلح فتح شده است ، حال آن كه اين استدلال بىمورد است ؛ زيرا بنا به نظر بسيارى از اصحاب ، غنايم ، به مالكيت پيروزمندان همان نبرد قرار نمىگيرد و امام ( رهبر ) حق دارد از آنان باز پس گيرد و بر جان و مال و حرمت اسيران ، منّت نهد و به آنها امان دهد . به نظر مىرسد كه آن حضرت صلى الله عليه و آله پس از فتح و پيروزى ، مصلحت را در آن ديده كه بنا به حرمت عشيره و حرمت مكان و نيز بنا به اميدى كه به اسلام آوردن آنان و افزايش شمار مسلمانان داشت ، آنان را به حال خود بگذارد . با اين استدلال ديگر جايى براى احتمال ( صلح‌آميز بودن فتح مكه ) باقى نمىماند . برخى از اصحاب شافعى نيز برآنند كه شافعى معتقد به ورود صلح‌آميز پيامبر صلى الله عليه و آله به مكه است . آن كارهايى كه در آنجا به عمل آورد ، در مورد كسانى بوده كه با ايشان صلح كرد و مال و جان و زمين آنان را به خودشان واگذار كرد ؛ زيرا تنها پس از امان دادن به همهء مردم مكه ، وارد آنجا شد . اين سخنِ اصحاب در واقع نوعى پوزش خواهى نسبت به نظرى است كه شافعى به تنهايى بدان معتقد است و نيز گرايش به نظر اكثريتى است كه فتح مكه را زورمندانه مىدانند و برآنند كه پيامبر صلى الله عليه و آله بر مردم مكه منت گذارد و مورد عفوشان قرار داد و اموالشان را در مالكيت خودشان ابقا كرد . من شخصاً مطلبى ديده‌ام كه ثابت مىكند تنها امام شافعى است كه اعتقاد به